زید ماشین بکر را غصب می‌کند و در حین رانندگی تصادف می‌کند که بر اثر آن خسارت زیادی بر ماشین وارد می‌شود بگونه‌ای که دیگر آن ماشین قبلی نیست. آیا در اینصورت زید ضامن پرداخت خسارت می‌شود؟

الجواب باسم ملهم الصواب به مجرد غصب، بر زید ضمانتی لازم نیست. البته اگر شیء غصب شده هلاک گشت، و منافع آن از بین رفت، در اینصورت شخص ضامن می‌شود. و اگر چیز غصبی کما کان موجود و سالم بود، همان را دوباره برگرداند. در صورت مسئوله نیز از آنجا …

مطالعه بیشتر »

امام مسجد از استطاعت مالی چندانی برخوردار نیست آیا می‌توان زمین مدرسه یا مسجد را بصورت عاریه به دست او سپرد؟ و آیا استبدال وقف درست می‌باشد.؟

الجواب باسم ملهم الصواب خیر، فروش، عاریه دادن، هبه، و رهن دادن زمین وقفی به هیچ صورت درست نمی‌باشد و کسی مالک آن نمی گردد که در آن تصرف نماید. استبدال وقف نیز درست نمی‌باشد. الدلائل: ـ  فی الدرّالمختار:  فإذا تمّ و لزم لایملک و لا یعار و لا یرهن.([1]) …

مطالعه بیشتر »

آیا عاریه دادن شيء مشاع (شریکی) از نظر شرع، طبق مذهب احناف درست است؟ عاریه بر چند قسم است، و آیا امکان رجوع در عاریه است؟

الجواب باسم ملهم الصواب بله، از نظر احناف عاریه دادن شيء مشاع درست است. و عاریه بر دو قسم است: عاریه مدت دار(موقت)، و عاریه بدون مدت(مطلق) و هر کدام از این دو، بر دو نوع است: عاریه در زمین و در غیر زمین. عاریه‌ای که در غیر زمین است، …

مطالعه بیشتر »

آیا حق شفعه فقط در زمین‌ها منحصر است یا در درختان نیز حق شفعه ثابت است؟

الجواب باسم ملهم الصواب بله، شفعه خاص در زمین است. در بیشتر کتب فقه در تعریف شفعه، قید (زمین) عقار ملحوظ است و برای ثبوت حق شفعه، طبق تصریح فقهاء، زمین بودن شرط است. البته در دو صورت  نخل و درخت در شفعه داخل می‌گردند، چنان‌که در فتاوی منبع العلوم …

مطالعه بیشتر »

زن به شوهرش می‌گوید: از طرف من نیز قربانی بکن و در عوض از مهریه من کم کن، شوهر نیز چند سال از طرف زن به همین خیال که مهریه را دارد می‌دهد، قربانی می‌کرد تا اینکه پس از چند سال زنش را طلاق داد و از مهرش چیزی را بر نداشت و بعدا مقدار پول قربانی را از مهریه زن کسر کرد، اما مشکل اینجا است که زن منکر است و میگوید: من نگفته‌ام؛ در اینصورت آیا بر شوهر چیزی است یا نه؟

الجواب باسم ملهم الصواب در مسئله مذکور چون شوهر طبق گفته خود زن اقدام به چنین عملی نموده و زن نیز در مورد مهر خود که به هرگونه آن را ببخشد اختیار دارد، لذا هم اکنون که زن نسبت به گفته خود سر به انکار زده و ادعای مرد را …

مطالعه بیشتر »

آیا رهن دادن زمین مسجد درست می‌باشد؟

الجواب باسم ملهم الصواب خیر؛ رهن دادن زمین وقفی درست نمی‌باشد؛ زیرا به مجرد وقف، مال موقوفه از ملکیت مالک و صاحبش خارج شده و خالصا برای خداوند قرار می‌گیرد. لذا هیچ کس خواه واقف یا متولی، حق فروش، عاریت و … را ندارند. چون چیزی که در ملکیتشان نیست، …

مطالعه بیشتر »

در برخی جاها چنین رایج است که با چوپانانی که بعنوان اجیر استخدام شده‌اند، چنین قرار داد می‌بندند: اگر گوسفندان بزایند و زیاد شوند، از هر چند گوسفند، یکی مال تو است. آیا چنین معامله‌ای از نظر شرع درست می‌باشد یا نه؟ اگر این معامله درست نباشد، پس مزد چوپان چگونه است؟ پاسخ مسئله را با موازین شرع بیان دارید.

الجواب باسم ملهم الصواب خیر، چنین اجاره‌ای درست نمی‌باشد، به دو علت: أولا به این‌خاطر که نسبت به حق چوپان، جهالت است زیرا احتمال دارد که بنابر حوادثی، چیزی از گوسفندان به دست نیاید. ثانیاً: طبق قاعده فقهاء: از جنس عمل اجیر، نمی‌توان چیزی بعنوان مزد به او داد، و …

مطالعه بیشتر »

در بعضی مناطق زمین‌های زراعی را بذریعه گاوها شخم می‌زنند و برنج و گندم را نیز به کمک گاو می‌کوبند و از محصولات زمین به عنوان مزد به صاحب گاوها می‌دهند. مثلاً: از صد مَن برنج یا گندم، ده مَن عشر است و ده مَن مال گاوها است و بقیه مال صاحب زمین است، و این در حالی صورت می‌گیرد که طرفین به آن راضی می‌باشند، آیا چنین صورتی از نظر شرع درست است یا خیر؟

الجواب باسم ملهم الصواب خیر، این کار از نظر شرع درست نمی‌باشد. زیرا مزد از جنس عمل است و این نوع مزد دهی را فقهاء جایز نمی‌دانند. البته برخی از علما بنابر عرف منطقه‌ای جواز داده‌اند. چنان‌که در فتاوی منبع العلوم آمده است: به اجاره و کار گرفتن گاو و …

مطالعه بیشتر »

عقد مضاربه چرا جواز داده شده است در حالی‌که خلاف قیاس است؛ زیرا اجاره گرفتن در مقابل چیز مجهول یا معدوم است؟

الجواب باسم ملهم الصواب مضاربه هر چند خلاف قیاس است و شرایط صحت بیع در آن ملحوظ نیست، اما از آنجائیکه در نصوص قطعی جواز آن ثابت است، لذا قیاس ترک می‌گردد، و عمل به آیه و حدیث و اجماع امت صورت می‌گیرد. الدلائل: فی القرآن الکریم: [وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي …

مطالعه بیشتر »

شخصی چندین راس گوسفند را به مبلغ: 12000،000 از کسی می‌خرد و مبلغ 5،000،000 تومان را همان‌جا نقداً پرداخت می‌کند. پس از مدتی فروشنده گوسفندان، حق خود را طلب می‌کند. ولی مشتری می‌گوید: چندتا از گوسفندان تو مرده‌اند. اول قیمت آن‌ها را کم کن، بعد من باقیمانده پول گوسفندان را به تو می‌دهم. لطفا بفرمایید: آیا مشتری چنین حقی دارد که از فروشند درخواست کند قیمت گوسفندان مرده را کم کند در حالی که جلوتر گوسفندان را دیده است؟ و آیا اگر عیبی که علت مرگ حیوان شده است، عیب قدیمی‌ای است که در نزد فروشنده بوجود آمده، در این‌صورت مشتری حق برگشت دادن آن را دارد یا نه؟

الجواب باسم ملهم الصواب خیر، مشتری چنین حقی ندارد. زیرا وقتی جلوتر گوسفندان را مشاهده نموده و با وجود این، اقدام به خریدن نموده، دوباره حق طلب نقصان ندارد. و هم چنین تا مادامی‌که در ابتدا خیار شرط و خیار عیب ننهاده باشند، در آینده از هیچگونه  حق اختیاری برخوردار …

مطالعه بیشتر »