دارالافتاء مجازی حمادیه اهل سنت و جماعت – بر اساس فقه حنفی
الجواب باسم ملهم الصواب
از عبارات فقهای کرام چنین به نظر میرسد که خوردن چنین ماهیای شرعاً جایز است؛ چون ماهی با خوردن اشیای حرام و نجس، حکم «حیوان جلّاله» را به خود نمیگیرد و در مورد حلال بودن ماهی نص صریح موجود است. و همچنین حیوانات دریایی همه حراماند جز ماهی در صورتی که طافی نباشد. لذا خوردن اشیای نجس مانع حلال بودن ماهی نمیگردد، چنانکه در عبارات آمده: ماهیکه در آب نجس بوده و همانجا بزرگ شده است، خوردنش مشکلی ندارد. «ولو أرسلت السمكة في الماء النجس فكبرت فيه لا بأس بأكلها للحال».
و به همین صورت علف و گیاهانیکه رشد و نموّشان با آب نجس صورت میگیرد،ٍ پاکاند. «الزروع المسقية بالنجاسات لا تحرم ولا تكره عند أكثر الفقهاء»
و همچنین بزغالهای که با شیر خوک (خنزیر) تغذیه کرده و رشد حاصل کرده، پاک است در اینجا باید بطریق أولی پاک باشد.
«لو أن جديا غذي بلبن الخنزير فلا بأس بأكله لأنه لم يتغير لحمه وما غذي صار مستهلكا لم يبق أثره»
البته باید دانست که ماهی را نمیتوان در حکم «حیوان جلّاله» دانست؛ زیرا در تعریف حیوان جلاله، قید «دابه» آمده است که این تعریف بر ماهی صدق نمیکند. همچنین «جلاله» بر حیوانی اطلاق میشود که در خشکی باشد و ماهی در خشکی نیست.
الدلائل:
ـ فی الدرّالمختار:
(ولا) يحل (حيوان مائي إلا السمك) الذي مات بآفة ولو متولدا في ماء نجس ولو طافية مجروحة.([1])
و أیضا فی الدر:
الجدي إذا غذي بلبن الخنزير فقد علّلوا حل أكله بصيرورته مستهلكا لا يبقى له أثر.([2])
ـ وفی ردّالمحتار:
قوله: (ولو متولدا في ماء نجس) فلا بأس بأكلها للحال لحله بالنص وكونه يتغذى بالنجاسة لا يمنع حله، وأشار بهذا إلى الإبل والبقر والجلالة والدجاجة، وهي من المسائل التي توقف فيها الإمام فقال لا أدري متى يطيب أكله.([3])
ـ و فی الأشباه والنظائر:
أرسلت السمكة في الماء النجس فكبرت فيه لا بأس بأكلها للحال ويحل أكلها إذا كانت مجروحة طافية.([4])
([1]) الدرالمختار ، ج9/ ص371، کتاب الذبائح/دار إحیاء التراث / الطبعة الأولی.
([2]) الدرالمختار، ج10/ ص375، کتاب الخنثی/باب مسائل شتّی/ دار إحیاء التراث / الطبعة الأولی.
([3]) رد المحتار، ج9/ ص371، کتاب الذبائح/دار إحیاء التراث / الطبعة الأولی.
([4]) الاشباه والنظائر، ص280، کتاب الصید و الذبائح/ کراچی: قدیمی کتب خانه.
و الله اعلم بالصّواب
آدرس فتوا:
https://hamadie.ir/fiqh/?p=2545
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.