شخصی بنابر مریضی که داشته نتوانسته روزه‌ی ماه مبارک رمضان را بگیرد، به این علت فدیه روز‌های از دست رفته‌اش را پرداخت کرده است، اما حالا بهبود پیدا کرده، اینک آیا بر وی لازم است تا قضای روزه های از دسته رفته را بجای آورد، یا این که دادن فدیه کافی می‌باشد؟

                                                                  الجواب باسم ملهم الصواب

اگر بیمار به علت بیماری نتوانست روزه بگیرد، برای او جایز است که روزه‌ی خود را بخورد اما زمانی که بیماری‌اش بهبود پیدا کرد، لازم است قضای روزهای از دست رفته را بجای آورد. باید دانست که برای مریضی که امید شفاء یافتن دارد، دادن فدیه و پول عوض از روزه جایز نمی‌باشد، همچنین اگر مریضی که امید شفاء یافتن نداشت وفدیه داد، اما بعد شفاء پیدا کرد، باید قضایی آن روزهایی را که خورده به جا آورد، و در چنین صورتی، پول و فدیه‌ا‌ی که داده برایش صدقه حساب می‌شود.

الدلائل:

ـ فی البحرالرائق:

لو قدر على الصوم يبطل حكم الفداء؛ لأن شرط الخلفية استمرار العجز في الصوم وإنما قيدنا به ليخرج المتيمم إذا قدر على الماء لا تبطل الصلوات المؤداة بالتيمم؛ لأن خلفية التيمم مشروط بمجرد العجز عن الماء لا بقيد دوامه وكذا خلفية الأشهر عن الإقراء في الاعتداد مشروط بانقطاع الدم مع سن اليأس لا بشرط دوامه حتى لا تبطل الأنكحة الماضية بعود الدم على ما قدمناه في الحيض وفي الكافي وشرط الخلفية استمرار العجز كما في اليمين وفي صوم دم المتعة وغيرها قد تخلف لقيام الدليل.^([1])

ـ وفی الهداية:

والشيخ الفاني الذي لا يقدر على الصيام يفطر ويطعم لكل يوم مسكينا كما يطعم في الكفارات والأصل فيه قوله تعالى:[وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ] (البقرة: 184) قيل معناه لا يطيقونه ولو قدر على الصوم يبطل حكم الفداء لأن شرط الخلفية استمرار العجز.^([2])

ـ وفی الهندیة:

ولو قدر على الصيام بعد ما فدى بطل حكم الفداء الذي فداه حتى يجب عليه الصوم هكذا في النهاية.^([3])

ـ وفی درر الحكام:

(والشيخ الفاني) الذي لا يقدر على الصوم (أفطر وفدى) أي أطعم لكل يوم مسكينا كما يطعم في الكفارات (وقضى إن قدر) على الصوم إذ يبطل حينئذ حكم الفداء؛ لأن شرط الخلفية استمرار العجز.^([4])

---

([1]) البحرالرّائق شرح کنزالدقائق/ج2/ص449/کتاب الصوم/فصل فی العوارض/داراحیاء التراث العربی.

([2]) الهدایة شرح بدایة المبتدی/ج2/ص122/کتاب الصوم/باب مایوجب القضاء والکفارة/مکتبة البشری.

([3]) الفتاوی الهندیة/ج1/ص270/کتاب الصوم/الباب الخامس: فی الأعذار التی تبیح الإفطار/دارالفکر.

([4]) درر الحكام شرح غرر الأحكام/ج2/ص37/کتاب الصوم/فصل حامل أو مرضع خافت علی نفسها وولدها من الصوم/زاهدان: اولوالالباب. 

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=851
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.