آیا زنان می توانند همانند مردان رانندگی کنند؟ چون برخی می گویند پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم زنانی را که سوار بر مرکب می شدند، لعنت کرده است.

الجواب باسم ملهم الصواب

شریعت مقدس اسلام، برای زنان همانند مردان ارزش و احترام خاصی قائل است. زمانیکه مردم دنیا کوچک ترین حقی برای زنان قائل نبودند، اسلام عزیز توسط پیامبر دلسوز انسانیت صلی الله علیه وآله وسلم بزرگترین ارزش ها را در تعالیم خود برای قشر بانوان بیان فرموده و در جامعه ی خود اجراء کرد. 

یکی از آن ارزش ها رعایت حجاب است. در نظام طبیعی هم این مسأله به وضوح  ثابت شده که هر کالای ارزشمندی را در پرده و حجاب نگه داری می کنند تا دور از چشم فرصت طلبان قرار بگیرد، لذا بزرگترین ارزش برای زن رعایت حجاب است وگرمی کانون خانواده نیز با حجاب حفظ میشود وبهترین مکان امن برای زن مؤمنه خانه اوست؛ همچنانکه خداوند سبحان در کلام زیبایش می فرمایند: [وقرن فی بیوتکن الآیة] . شایان ذکر است که  مطلب مذکور بدین معنی نیست که زن برای برآورده ساختن ضروریات شرعی ونیازهای انسانی خود نیز ازخانه بیرون نرود، ـ گرچه بخش عمده ی  این امور به دوش مرد گذاشته شده است ـ بلکه درصورت نیاز میتواند با رعایت حجاب اسلامی برای بر آورده کردن نیازهایش بیرون  برود.

رانندگی نیز به خودی خود یک أمر مباح میباشد، و استفاده از ماشین در این زمان یکی از ضرورت های زندگی انسانها قرارگرفته است. لذا زن هم بشرط رعایت حجاب میتواند همانند مرد از ماشین برای امور روزمره ی خود استفاده نماید. ناگفته نماند مطابق تصریح فقهای کرام، علاوه از رعایت حجاب اسلامی، موارد ذیل نیز باید مد نظر قرار بگیرند:

1ـ هدف از رانندگی صرفاً برای برآورده کردن نیاز ـ اعم از دینی و دنیوی ـ باشد.

2ـ در رانندگی خوش گذرانی و لذت بردن هدف نباشد.

وروایت (لعن الله الفروج علی السروج) را که برخی از علمای کرام بعنوان حدیث بیان میکنند، برخی دیگر از علما ی کرام در باره این حدیث فرموده اند که این حدیث با همین لفظ (شاذ) (وغریب جدا) می باشد

 اگر این حدیث صحیح هم باشد، باز هم شامل رانندگی زنها  در حالت ضرورت نمی شود؛ بلکه رانندگی فارغ از ضرورت و به منظور لذت و خوش گذرانی را شامل می شود. و یا مورد لعن شاید برای سوار شدن بر اسب  یا دوچرخه باشد؛ چون در میان سوار شدن بر روی زین اسب و دوچرخه و سوارشدن بر روی صندلی ماشین برای زن تفاوت وجود دارد. چون در سوار شدن بر روی اسب و دوچرخه تحرک و جنبندگی شدید موجود است، لذا احتمال تلذذ وتحریک جنسی وجود دارد. اما در صندلی ماشین این احتمال ضعیف تر میباشد.

توصیه ی علمای کرام به خواهران در این زمینه اینست که: چون خداوند سبحان شوهران، فرزندان و سایر محارم را در خدمت شما قرار داده است، لذا از آنها درمسأله رانندگی استفاده کنید.

الدلائل:

ـ فی الدر:

(لا تركب مسلمة على سرج «الحديث» هذا لو للتلهي، ولو لحاجة غزوٍ أو حج أو مقصد ديني أو دنيوي لا بد لها منه فلا بأس به.^([1]) 

ـ وفی الرد:

قوله: (ولو لحاجة غزو إلخ) أي بشرط أن تكون متسترة وأن تكون مع زوج أو محرم قوله (أو مقصد ديني) كسفر لصلة رحم .^([2])

ـ وفی الإقناعیة:

لا ترکب مسلمة علی سرج لو للتلهی، ولو لحاجة؛ کغزو أوحج، أومقصد دینی أو دنیوی لابد لها منه، فلا بأس به.^([3])

ـ وفی شرح کتاب سیر الکبیر:

قال: ولا ترکب إمرأة مسلمة علی سرج، وهذا لقوله صلی الله علیه وسلم: «لعن الله الفروج علی السروج» ، ثم المراد إذا رکبت متلهیة، أو رکبت متزینة لتعرض نفسها علی الرجال، فأما إذا رکبت لحاجتها إلی ذلک بأن کانت ممن یجاهد أویخرج للحج مع زوجها فرکبت متسترة فلا بأس بذلک.^([4])

---

([1]) الدرالمختار / ج9/ ص 698/کتاب الحظروالإباحة/فصل فی البیع/ ، دارالمعرفة.

([2]) ردالمحتار علی الدرالمختار، ج9/ ص 698/کتاب الحظروالإباحة/فصل فی البیع ، دارالمعرفة.

([3]) الفتاوی الإقناعیة علی مذهب أبی حنیفة النعمان /ج/8/ص239/.

([4]) شرح کتاب سیر الکبیر/ج/1/ص98/باب دخول النسآء الحمام ورکوبهن السروج/ المکتبة السبحانیة.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=689
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.