بنده برادری دارم که نا فرمانی پدرم را می کرد، پدرم وقتی زنده بود بارها او را عاق کرد و به ما می گفت: به این عاق شده از مال میراثم چیزی ندهید. پس از مدتی پدرم وفات کرد. اینک آیا به آن برادرم که پدرم او را در زمان حیاتش عاق کرده بود، میراث تعلق می گیرد ؟

الجواب باسم ملهم الصواب

گرچه نا فرمانی پدر و مادر یکی از گناهان کبیره است و موجب خشم و نارضایتی رب العالمین می شود، اما میراث یک حق اضطراری و جبری می باشد که با عاق کردن فرزند ساقط نمی شود. بنا براین عاق کردن فرزند در محرومیت از ارث بردن آن تاثیر گذار نیست و وصیت پدر در باره محروم کردن از ارث نافذ نمی باشد.

اگر پدر، مالش را در زندگی تقسیم کرده باشد و به پسر نافرمان چیزی نداده باشد یا مالش را صدقه کرده باشد، چون این تقسیم، از باب میراث نیست بلکه هبه وصدقه است، لذا تصرف پدر نافذ می باشد و آن فرزند عاق شده در این صورت هیچ ادعایی نمی تواند بکند.

الدلائل:

ـ فی الرد:

قوله (بخلاف الإرث) أي لو نوى إعتاقه عند موت مورثه لم يجزه لأن الإرث جبري كما مر.^([1])

وفی تکملة رد المحتار:

(الإرث جبریّ لا یسقط بالإسقاط).^([2])

ـ وفی لسان الحكام:

 (وفي جامع الفتاوى ولو قال تركت حقي من الميراث أو برئت منه أو من حصتي لا يصح وهو على حقه لأن الإرث جبري لا يصح تركه).^([3])

---

([1]) ردالمحتار /ج5/ص138/کتاب الطلاق باب الکفارة،دارالمعرفة.

[2])) تکملة حاشیة ابن عابدین: الجزء الاول/ کتاب الدعوی، باب التحالف، مطلب واقعة الفتوی /مکتبة رشیدیة.

[3])) لسان الحكام في معرفة الأحكام مع معین الحکام: ص236/الفصل الثانی فی انواع الدعاوی والبیّنات، دار الفکر.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=679
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.