امروزه صندوقی بنام صندوق امانات شکل گرفته، که متصدی نگهداری از اموال مردم است و آنها را به عنوان امانت برای هر مدتی که صاحب مال درخواست کند، نگه می دارد و در قبال آن بصورت ماهانه مبلغی را به عنوان اجرت از صاحبان اموال دریافت میکند. اینک آیا دریافت چنین اجرتی توسط متولیان صندوق جایز است؟

الجواب باسم ملهم الصواب

آری گرفتن اجرت در قبال نگهداری از امانت جایز می باشد.

گرچه معروف این است که امانت داری یک عقد تبرع بوده و بهتر است که در قبال نگهداری از امانت اجرتی دریافت نشود، اما چون در صندوق امانات نیاز به هزینه های مختلف اعم از حقوق کارمندان و اجاره مکان و… است، لذا گرفتن اجرت نه تنها جایز، بلکه شرط ادامه نگهداری آن می باشد. 

الدلائل:   

ـ فی الفتاوی الهندیة:

المودع إذا شرط الأجرة للمودع على حفظ الوديعة صح ولزم عليه ، كذا في جواهر الأخلاطي.^([1])

ـ و فی التاتارخانیة:

 وفی فتاوی العتابیة: المودع إذا شرط الأجر للمودع على حفظ الوديعة صح.^([2])

ـ فی درر الحکّام شرح مجلة الأحکام:

 (المادة 777) الوديعة أمانة بيد المستودع بناء عليه إذا هلكت أو فقدت بدون صنع المستودع وتعديه وتقصيره في الحفظ لا يلزم الضمان. فقط إذا أودعت بأجرة لأجل الحفظ وهلكت بسبب ممكن التحرز كالسرقة تكون مضمونة… كذلك إذا أعطى رجل لآخر أجرة لأجل إيداع وحفظ ماله ثم فقد ذلك المال بسبب ممكن التحرز كالسرقة لزم الضمان على المستودع…إلا أنه إذا أودع مالا بالأجرة لأجل الحفظ ففي صورة هلاكه أو فقدانه بسبب ممكن التحرز منه كالسرقة يكون مضمونا على المستودع . ولكن إذا هلكت بسبب غير ممكن التحرز كالحريق الغالب فلا يلزم الضمان . ويظهر من هذه الفقرة أنه إذا اشترط المودع – وإن كانت الوديعة مال غيره – أجرة مقابل حفظ الوديعة للمستودع صح ذلك ولزم على المودع إعطاء تلك الأجرة وتكون من قبيل إجارة الآدمي.^([3])

ــ   وهکذا فی فتاوی حقانیة.^([4])

---

([1]) الفتاوی الهندیة/ج4/ص453/کتاب الودیعة/ الباب الثالث فی شروط یجب إعتبارها فی الودیعة ولا یجب/دار إحیاء التراث العربی.

([2]) الفتاوی التاتارخانیة/ج16/ص58/رقم 24187/کتاب الودیعة/الفصل العاشر فی المتفرقات/المکتبة الرشیدیة.

([3]) درر الحکام شرح مجلة الاحکام/ج2/ص266و268/الماده 777/أحکام الودیعة الفصل الثانی فی بیان أحکام الودیعة وضمانها/ المکتبة العربیة.

([4]) فتاوی حقانیة/ج6/ص399/کتاب الودیعة والعاریة/جامعة دارالعلوم حقانیة.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=477
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.