علی مسافرتی در پیش دارد اما از بابت امنیت مسیر از حیث وجود دزد و راهزن مطمئن نیست. عبد الکریم به او می گوید برو هیچ خطری شما را تهدید نمی کند، اگر هر مشکلی برای شما پیش آمد، من ضامن هستم. علی اعتماد کرده و شروع به پیمودن مسیر می کند، در مسیر راه گرفتار دزدها می شود ومالش را چپاول می کنند. اینک آیا در این صورت علی از عبد الکریم بر اساس ضمانتش می تواند تاوان بگیرد؟

الجواب باسم ملهم الصواب

در صورت مسئوله از آنجا که عبد الکریم صراحتاً امنیت مسیر را برای علی تضمین نموده است و علی نیز بر پایه ضمانت عبد الکریم پا به این مسیر گذاشته و فریب خورده است، بنا براین می تواند از عبد الکریم تاوان بگیرد.

دلایل:

ـ فی درر الحكام:

(قال لآخر اسلك هذا الطريق فإنه آمن فسلك وأخذوا ماله لم يضمن ولو قالا إن كان مخوفا وأخذ مالك فأنا ضامن) وباقي المسألة بحالها (ضمن) وصار غارا الأصل أن المغرور إنما يرجع على الغار إذا حصل الغرور في ضمن المعاوضة أو ضمن الغار صفة السلامة للمغرور نصا.‌^([1])

ـ وفی لسان الحکام:

وفي فوائد ظهير الدين المرغيناني ولو قال لغيره اسلك هذا الطريق فإنه آمن فسلكه وأخذه اللصوص لا يضمن ولو قال إن كان مخوفا وأخذ مالك فأنا ضامن وباقي المسألة بحالها ضمن وصار الأصل أن المغرور إنما يرجع على الغار إذا حصل الغرور في ضمن عقد المعارضة أو ضمن الغار صفة السلامة للمغرور نصا.^([2])

ـ وفی مجمع الأنهر:

وفي التنوير قال لآخر اسلك هذا الطريق فإنه آمن فسلكه وأخذ ماله لم يضمن ولو قال إن كان مخوفا وأخذ مالك فأنا ضامن ضمن.^([3])

---

([1]) درر الحكام شرح غرر الأحكام/ ومعه حاشية الشرنبلالي، /ج4/ص238/کتاب الکفالة.

([2]) لسان الحکام / ص 278/الفصل التاسع فی أنواع الضمانات الواجبة/دارالفکر.

([3]) مجمع الأنهر فی شرح ملتقی الابحرفی فروع الحنفیة/ج3/ص153/کتاب الکفالة، فصل ولودفع الأصیل المال إلی کفیله ،داراحیاء التراث العربی.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=473
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.