دارالافتاء مجازی حمادیه اهل سنت و جماعت – بر اساس فقه حنفی
جواب: استغفار نعمتی است از جانب پروردگار، هر که به آن اهتمام ورزد، تأثیر آن را در خود و مال و فرزندان و تمام امورش می یابد. تنها کسی که در آتش گناه سوخته است، می داند که بازگشت به سوی پروردگار چیست. کسی که بدی گناهان را میداند ارزش استغفار را نیز میداند.
گناهان ریشه هر بلا و عامل هر مصیبتی و سرچشمه هر بلا و کلید هر وسوسه و عامل هر فساد در خشکی و دریا است. خداوند متعال میفرماید: {ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ}{روم:41}. « فساد در خشكى و دريا به خاطر كارهایى كه مردم انجام دادهاند آشكار شده، خدا مىخواهد نتيجه بعضى از اعمال آنها را به آنها بچشاند شايد (بهسوى حق) بازگردند».
معاصی و گناهان موجب محرومیت میشود، محرومیتهایی از جمله: سلب توفیق، سلب هدایت، محرومیت از فهم، محرومیت از عبادت، محرومیت از مغفرت، سلب لذت طاعت، محرومیت از اجابت دعا و… . تا جایی که فرد گناهکار از علم و دانش و از رزق نیز محروم میشود. باید دانست که هیچ بلایی جز به سبب گناه به آدمی نمیرسد. خداوند متعال میفرماید: [مِّمَّا خَطِيئَاتِهِمْ أُغْرِقُوا فَأُدْخِلُوا نَارًا فَلَمْ يَجِدُوا لَهُم مِّن دُونِ اللَّهِ أَنصَارًا]{نوح:25} «در نتيجه، به خاطر خطاهايشان غرق شدند و وارد بر آتش گشتند و جز پروردگار ياورى نيافتند». [وَمَا أَصَابَكُم مِّن مُّصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ]{الشورى:30} «و هر مصيبتى كه به شما برسد به سبب اعمالى است كه فراهم آوردهايد».
از آنجایی که هر بنی آدم خطا میکند، لذا خلق هیچ راه و چارهای ندارند که بدان سو بروند، و هیچ دری ندارد که از آن به سوی خدا روی آورند جز توبه و استغفار. چنانکه خداوند متعال به آنها امر فرموده است: [وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ]{نور:31}. «و اى اهل ايمان، همه به درگاه خدا توبه كنيد، باشد كه رستگار شويد».
فواید استغفار:
استغفار فی نفسه یک عبادت است چراکه زمینه ساز بسیاری از عبادات است. و یکی از بهترین قربات است و بر کسانی که آن را مکرر و مرتب انجام میدهند، به صاحبش آرامش قلب، روح و دل میبخشد، و خداوند به صاحب آن لذت میبخشد. خداوند متعال میفرماید: [اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتَاعاً حَسَناً] {هود:3}. «از پروردگارتان آمرزش بخواهيد و به درگاهش توبه كنيد، تا شما را از رزقى نيكو برخوردارى دهد.» بسیاری از مفسران میفرمایند: منظور از «مَتَاعاً حَسَناً»، رزق فراوان، زندگی راحت و رفاه در این دنیاست.
ـ استغفار سببی برای قدرت بدن، سلامت جسمانی و ایمنی از ناتوانیها، آفات و بیماریها است. چنانکه الله متعال میفرماید: [وَيَا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا وَيَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلَىٰ قُوَّتِكُمْ] {هود:52}. «و ای قوم، از خدای خود آمرزش طلبید و به درگاه او توبه کنید تا از آسمان بر شما رحمت فراوان نازل گرداند و بر قوت و توانایی شما بیفزاید».
ـ همچنین راهی برای دفع بلایا، مصون ماندن از حوادث، در امان ماندن از وسوسهها و بلاها و پیشگیری و محافظت از عذاب الهی است. [وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ وَمَا كَانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ]{الأنفال:33}. «ولی خدا تا تو (پیغمبر رحمت) در میان آنها هستی آنان را عذاب نخواهد کرد و نیز مادامی که به درگاه خدا توبه و استغفار کنند باز خدا آنها را عذاب نکند.»
ـ کسى که باران فراوان و فرزند نیکو و روزى فراوان و مال حلال مىخواهد باید استغفار کند چنانکه حضرت نوح علیه السلام به پیروانش فرمود: [فقلت اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارا يرسل السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَاراً * وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهَاراً] {نوح: 12ـ10} «پس {به آنان} گفتم: از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره بسیار آمرزنده است. تا بر شما از آسمان باران پی در پی و با برکت فرستد، و شما را با اموال و فرزندان یاری کند، و برایتان باغها و نهرها قرار دهد.»
در استغفار، ارتباط قوی با پروردگار زمین و آسمانها همراه با اعتراف به گناه و غفلت در حق خدای مهربان است. چنانکه میگویی: پروردگارا، من گناه کردم، در حق تو کوتاهی کردم، و از حق تو تجاوز کردم، از این رو پشیمانم و استغفار میکنم، مرا ببخش، و لغزش مرا ببخش و گناهم را محو کن که جز تو پروردگاری و معبودی ندارم.
در حقیقت در باطن ذکر استغفار بنا بر آنچه که همهی مردم میدانند یک نوع توبه و طلب عفو است که ما در قبال گناهانمان از خداوند داریم و همین خضوع و طلب آمرزش باعث میشود که برکاتی که ذکر شد در زندگی هایمان حاصل شود. بنابر این قدر این ذکر را بیش از پیش بدانیم که با یک تیر چندین نتیجه برایمان خواهد داشت.
و الله اعلم بالصّواب
آدرس فتوا:
https://hamadie.ir/fiqh/?p=4379
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.