در شهر ما یک مغازه هست که به روشی پول های کاغذی کهنه را که از بازار افتاده می-خرد، به اینصورت که پول های قدیمی را که شماره سریال آن، از بین رفته را با قیمت کمتری می خرد، این پول ها به گونه ای هست که حتی عموم بانک ها نیز آن‌هارا نه قبول می کنند و نه عوض می کنند، خریدار می گوید که ما این نوع پول ها را به بانک مرکزی می بریم و آن ها را تبدیل به پول نو می کنیم. لطفا در این باره توضیح دهید و اینکه آیا خرید و فروخت این نوع پول ها به صورت کمی وزیادتی جایز است یا خیر؟

الجواب باسم ملهم الصواب

تا زمانی که ثمنیت­شان باقی باشد، فروش این­گونه پول­ها به قیمت بیشتر یا کمتر درست نیست و الا فروش‌شان اشکالی نخواهد داشت.

لازم به ذکر است که عدم اعتبار این­گونه پول­ها در بازار و بانک­ها، دلالت بر عدم وجود ثمنیت می­کنند؛ از این‌رو فروش­شان به بیشتر یا کمتر، مانعی ندارد.

الدلائل:

ــ في فقه البیوع علی المذاهب الاربعة:

إن کان البدلان فی المقایضة من الأموال الربویة بأن کانا متحدین فی القدر والجنس(بمعنی أن کل واحد منهما مکیل، أو کل واحد منهما موزون وبیع بجنسه) وجب أن یکون البدلان مماثلین فی القدر، أی الکیل أو الوزن، وأن یکون العقد حالاً، فإن وقع العقد بتفاضل، بأن بیع کیلو من اللحم بکیلو ونصف من لحم آخر من جنسه، أو بیع لتر من البنزین، بلتر ونصف من البنزین الآخر، فإنه ممنوع لکونه ربا الفضل وکذلک إن بیع کیلو من اللحم بکیلو من لحم آخر من جنسه، وأحدهما حالّ والآخر مؤجل، أوبیع لتر من البنزین بلتر من البنزین الآخر، وأحدهما حال والآخر مؤجل، فإنه ممنوع لکونه ربا النسیة.^([1])

---

([1]) فقه البیوع علی المذاهب الأربعة، ج2/ص1173/المبحث الثانی عشر فی الاقالة…/مکتبة معارف القرآن.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=4008
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.