تعریف عزیمت، حکم و مصداق آن را بیان کنید.

الجواب باسم ملهم الصواب

عزیمت در لغت عبارت است از اراده­ی مؤکد، و در اصطلاح شرع آن چیزی است که ابتداءاً و بغیر از مبنای عذر بندگان مشروع گردیده، برابر است که از جمله مأمورات باشد یا منهیات. وحکم آن نیز به اعتبار اقسامش متنوع می­باشد.

چنانچه عزیمت در شرع بر چهار قسم می­باشد:

1ــ فرض: آن است که با دلیلی ثابت شده که در آن شبهه­ای موجود نباشد، و نیز احتمال زیادتی و نقصان نیز نداشته باشد، مثل ایمان و ارکان چهارگانه دین.

 حکم آن اینست که بر انسان لازم می­گردد، هم از روی علم و هم از روی تصدیق به قلب، حتی که منکر آن کافر و تارک بدون عذر آن، فاسق می­گردد. و منهی عنه(حرام)، زمانی که دلیلش قطعی باشد، نیز در آن داخل می­گردد، مثل ترک زنا و نوشیدن شراب؛ چرا که ترک اینها نیز فرض می­باشد.

2ــ واجب: آنست که با دلیلی ثابت شود که در آن شبهه­ای موجود باشد، مثل صدقه فطر و أضحیه.

حکم آن این است که از روی عمل لازم است ولی از روی علم به یقین، لازم نیست، حتی که منکر آن کافر نمی­شود اما تارک آن فاسق می­شود. و مکروه تحریمی از لحاظ ترک، نیز در آن داخل می­گردد، مثل ترک کردن خوردن کفتار و ترک کردن بازی شطرنج؛ چرا که ترک اینها نیز واجب است.

3ــ سنت: طریقه مروّجه در دین را می­گویند.

حکمش اینست که انسان در برپا داشتن آن مطالبه کرده می­شود. و این علاوه از فرائض و واجبات می­باشد.

4ــ نفل: در لغت به معنی زیادتی است، و عبادات نوافل از جمله زوائدی هستند که برای فائده­ی ما مشروع گردیده اند، نه اینکه بر ما لازم گردیده باشند.

حکمش اینست که انسان بر انجام آن­ها ثواب حاصل می­کند و از ترک آنها سزا داده نمی­شود.

دلیله:

ــ في منتخب الحسامي:

أقسام العزیمة وتعریفاتها وأحکامها:

والعزیمة أقسام أربعة: فرض وواجب وسنة ونفل، فالفرض ما ثبت وجوبه  بدلیل لا شبهة فیه، وحکمه اللزوم علما وتصدیقا بالقلب وعملا بالبدن، حتی یکفر جاحده ویفسق تارکه بلا عذر. والواجب ما ثبت وجوبه بدلیل فیه شبهة، وحکمه اللزوم عملا بالبدن لا علما علی الیقین، حتی لا یکفر جاحده ویفسق تارکه إذا استخف بأخبار الآحاد، وأما متأوّلا فلا..

والسنة: الطریقة المسلوکة في الدین، وحکمها أن یطالب المرء بإقامتها من غیر إفتراض ولا وجوب… والنفل إسم

للزیادة، ونوافل العبادات زوائد مشروعة لنا لا علینا. وحکمه أنه یثاب المرء علی فعله ولا یعاقب علی ترکه…^([1])

---

[1])) منتخب الحسامي / ص116 -122 /کتاب الله تعالی / فصل في العزیمة و الرخصة / مکتبة البشری.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=3897
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.