دارالافتاء مجازی حمادیه اهل سنت و جماعت – بر اساس فقه حنفی
الجواب باسم ملهم الصواب
با توجه به اینکه یکی از بنیادی ترین اصول اسلام، توحید و ردّ شرک و بت پرستی بوده و در تمامی ادوار مشرکین در صورتهای مختلف بر عقائد مسلمانان تاخت وتاز کردهاند، در عصر اینترنت نیز به روشهای جدیدی عقاید مسلمانان را آماج حملات خود قرار داده اند. در باب توحید خداوند متعال خطاب به محبوب ترین بندهی خود می فرمایند که، اگر فرضاً تو(محمد، با تمام قدر و منزلتی که داری) نیز شرک انجام دهی تمام اعمال تو را باطل خواهیم کرد [قُلْ أَفَغَيْرَ اللهِ تَأْمُرُونِّي أَعْبُدُ أَيُّهَا الْجَاهِلُونَ * وَلَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَإِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ الْخَاسِرِينَ * بَلِ الله فَاعْبُدْ وَكُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ] لذا توحید یکی از محارم خداوند بوده وخداوند متعال قرآن را نیز با موضوع اثبات توحید و رد شرک وبت پرستی نازل فرمودهاند.
لذا اگر سجده کردن به بت و یا کارهای دیگر غیر شرعی از این بازی برداشته شود مثل سایر بازی هایی میشود که در اینترنت و یا در گوشی های همراه وجود دارند که نه تنها هیچ نفع دینی و دنیوی در بر ندارد، بلکه روزگار شخص را سیاه میکند و باعث میشود که ساعات متوالی به این بازی ها مشغول باشد و نعمت بزرگ وقت و فراغت خویش را به آتش بکشد که ناجایز است. از آنجا که دین مبین اسلام اهمیت زیادی به وقت قایل شده است، لذا همه امور بیهوده و لغو و لهوی را که فایدهای دینی یا دنیوی در بر ندارد نکوهیده است. رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمودند: «من حسن إسلام المرء ترکه ما لا یعنیه» از خوبی اسلام مسلمان ترک کردن امور بیهوده و بی فایده است.
پس مشغول شدن به چنین بازی هایی که خالی از سجده کردن به بت و غیره(یعنی افعال غیر شرعی) باشد، حرام نیستند اما مکروه تحریمی میباشد؛ زیرا باعث تلف شدن وقت و غافل شدن از خدا میشود. چنانکه پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرمایند: «كل شيء يلهو به ابن آدم فهو باطل إلا ثلاثا: رميه عن قوسه، وتأديبه فرسه، وملاعبته أهله»
هر بازی و لهوی که انسان با آن مشغول می شود باطل است، مگر سه چیز:
1 – تیراندازی و آموزش آن.
2 – اسب سواری.
3 – ملاعبت با همسرش.
الدلائل:
ـ في الفتاوی التاتارخانیة:
وفي الجامع الصغیر الحسامي: و کل لهو ما سوی الشطرنج فهو حرام ، قال النبی صلی الله علیه و سلم: کل لعب بن آدم حرام إلا ثلاثة، ملاعبة الرجل مع أهله، وتادیبه فرسه، ومناضلته بقوسه.
وعن علي بن ابي طالب رضی الله عنه: أنه مرّ بقوم یلعبون بالشطرنج فلم یسلم علیهم، فقال: ما هذه التماثیل التي انتم لها عاکفون.([1])
ـ وفي الفقه الإسلامي وأدلته:
يحرم بالاتفاق كل لعب فيه قمار … وما خلا من القمار، وهو اللعب الذي لا عوض فيه من الجانبين ولا من أحدهما، فمنه ما هو محرم، ومنه ما هو مباح، لكن لا يخلو كل لهو غير نافع من الكراهة؛ لما فيه من تضييع الوقت والانشغال عن ذكر الله وعن الصلاة وعن كل نافع مفيد.([2])
ـ وفي الموسوعة الفقهیة الکویتیة:
الأصل في هذه المسألة هو قول النبي صلى الله عليه وسلم: «كل شيء يلهو به ابن آدم فهو باطل إلا ثلاثاً: رميه عن قوسه، وتأديبه فرسه، وملاعبته أهله»، وذلك لأنه أفاد أن كل ما تلهى به الإنسان مما لا يفيد في العاجل والآجل فائدة دينية فهو باطل والاعتراض فيه متعين، إلا هذه الأمور الثلاثة فإنه وإن فعلها على أنه يتلهى بها ويستأنس وينشط فإنها حق لاتصالها بما قد يفيد، فإن الرمي بالقوس وتأديب الفرس فيهما عون على القتال، وملاعبته المرأة قد تفضي إلى ما يكون عنه ولد يوحد الله ويعبده، فلهذا كانت هذه الثلاثة من الحق وما عداها من الباطل. قال الخطابي: في هذا بيان أن جميع أنواع اللهو محظورة، وإنما استثنى رسول الله صلى الله عليه وسلم هذه الخلال من جملة ما حرم منها، لأن كل واحدة منها إذا تأملتها وجدتها معينة على حق أو ذريعة إليه، ويدخل في معناها ما كان من المثاقفة بالسلاح والشد على الأقدام ونحوهما مما يرتاض به الإنسان، فيتوقح بذلك بدنه ويتقوى به على مجالدة العدو. فأمّا سائر ما يتلهى به البطالون من أنواع اللهو كالنرد والشطرنج والمزاجلة بالحمام وسائر ضروب اللعب مما لا يستعان به في حق، ولا يستجم به لدرك واجب فمحظور كله.([3])
([1]) الفتاوی التاتارخانیة/ج18/ص 194-195/کتاب الکراهیة/الفصل الثامن عشر في الغناء والهو وسائر المعاصي والأمر بالمعروف/رقم: 28485-28486/مکتبة رشیدیة.
(2) الفقة الاسلامي وأدلته/ج4/ص 2662/الباب السابع – الحظر والإباحة/رابعاً – اللهو/مکتبة رشیدیة.
([3]) الموسوعة الفقهیة الکویتیة/ج35/ص 337-338/ماده: لهو/مکتبه علوم الاسلامیه.
و الله اعلم بالصّواب
آدرس فتوا:
https://hamadie.ir/fiqh/?p=3102
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.