شخصی صاحب پنج فرزند میباشد، شخص یاد شده زمین خویش که علاوه از خانهی محل سکونتش بوده را بین فرزندانش تقسیم کرده و به آنها میدهد. بعد از مدتی بر سر زمین مذکور فرزندان بین خود دعوا کرده و با هم درگیر میشوند، و پدرشان از این عمل فرزندانش ناراحت شده و زمین هدیه کردهی خویش را از فرزندانش گرفته و برای ساخت مدرسه و مسجدی وقف میکند، آیا کاری که پدر نسبت به فرزندانش انجام داد(یعنی هبه را به وقف تبدیل کرد) اشکالی دارد یا خیر؟

الجواب باسم ملهم الصواب

در شریعت اسلام شخصی که به یکی از نزدیکانش(یعنی محارمش) چیزی را هبه می‌کند نمی‌تواند در چیز هبه کرده‌اش رجوع کرده و از آنها بگیرد، مگر اینکه پدر می‌تواند رجوع کند؛ زیرا فرزند و مالش طبق قول رسول اکرم صلی الله علیه وسلم: «أنت ومالک لأبیک» به پدر تعلق دارند.

ناگفته نماند آن زمینی که برای ساخت مسجد و مدرسه وقف کرده شد، پس همان وقف باقی می‌ماند.

الدلائل:

في المُصَنف لابن أبي شَیبَةَ:

حدثنا وكيع، عن إبراهيم بن نافع، عن الحسن بن مسلم، عن طاووس قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: «لا يحل لرجل أن يرجع في هبته إلا الوالد.^([1])

ـ وفي النهر الفائق:

وقوله: إن شرط الواقف يراعى كالنصوص مراده أنه يجب العمل به كالنصوص وهو خلاف ما قاله العلماء.^([2])

ـ وفي الأشباه والنظائر:

شرط الواقف كنص الشارع أي في وجوب العمل به، وفي المفهوم والدلالة.^([3])

---

([1]) المصنف لابن أبي شَیبَةَ/ج11/ص 238/کتاب البیوع والأقضیة/باب من کره الرجوع في الهبة.

([2]) النهر الفائق/ج3/ص 326/کتاب الوقف/مکتبة إمدادیة.

([3]) الاشباه والنظائر/ص 194/کتاب الوقف/قدیمی کتب خانه، کراچی.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=3080
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.