غلام مبلغ پانصد و بیست میلیون تومان سرمایه دارد، به حامد می‌گوید با این پول برایم کار کن و یک سوم منافع برای شما می باشد، حامد قبول کرده و کار می‌کند. اما پس از گذشت مدتی، غلام مرتد می‌شود العیاذ بالله. حال آیا شرکتی که در میان آنها بود به هم می‌خورد یا اینکه مثل سابق شریک هستند؟

الجواب وبالله التوفیق

در صورت مسئوله با مرتد شدن غلام، عقد مضاربه در میان آنها باطل می‌شود؛ چرا که ارتداد مانند موت می‌باشد، چنانکه پس از موت عقد به هم می‌خورد، به همین سان پس از ارتداد نیز عقد سابق برجای نمی‌ماند.

الدلائل:

ـ في البحرالرائق:

 قوله (وتبطل بموت أحدهما) لكونها وكالة وهي تبطل بالموت قوله (وبلحوق المالك مرتدا) لأنه بمنزلةالموت.([1])

ـ وفی الفقه الإسلامی وأدلته:

4ـ ارتداد رب المال عن الإسلام: إذا ارتد رب المال عن الإسلام، ومات أو قتل على الردة، أو لحق بدار الحرب وقضى القاضي بلحاقه، بطلت المضاربة من يوم الردة عند أبي حنيفة رحمه الله؛ لأن اللحوق بدار الحرب بمنزلة الموت، وهو يزيل أهلية رب المال بدليل أن المرتد يقسم ماله بين ورثته.([2])

ـ وفی اللباب فی شرح الکتاب:

(وإذا مات رب المال أو المضارب بطلت المضاربة) لأنها توكيل على ما مر، وموت الموكل أو الوكيل يبطل الوكالة. (وإن ارتد رب المال عن الإسلام) والعياذ بالله تعالى(ولحق بدار الحرب) وحكم بلحوقه(بطلت المضاربة) أيضاً؛ لزوال ملكه وانتقاله لورثته فكان كالموت، وما لم يحكم بلحوقه فهي موقوفة، فإن رجع مسلماً لم تبطل.([3])

---

([1]) البحرالرائق/ج7/ص384/کتاب المضاربة/ باب: المضارب یضارب/دارإحیاء التراث العربي ـ بیروت/الطبعةالأولي.

([2]) الفقه الإسلامی وأدلته/ج5/ص3966/المبحث الثاني: شرکة المضاربة/المطلب الخامس: مبطلات المضاربة/مکتبة رّشیدیة.

([3]) اللباب فی شرح الکتاب/ص241/کتاب المضاربة/مکتبة البشری ـ کراچي.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=2162
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.