شخصی مبتلا به سرطان است، مردم به او توصیه می کنند تا برای معالجه خود به دکتر برود. او به حرف آنها توجه نمی کند و می گوید من به الله تعالی توکّل دارم. اگر در تقدیر من شفا وبهبودی هست، پس الله تعالی همینجا مرا شفا می دهد. با وجود اصرار به دکتر نمی رود تا اینکه فوت می کند. آیا بخاطر عدم معالجه و نرفتن به دکتر، گناهکار می شود یا خیر؟

الجواب باسم ملهم الصواب

باید دانست که مراجعه به طبیب و دکتر واجب نیست، بلکه سنت است. پس اگر برای علاج خودش به طبیب و دکتر مراجعه نکرد وفوت کرد، گناهکار نمی شود.

الدلائل:

ـ فی الرد:

(قوله دل عليه إلخ) أقول: فيه نظر لأن إساغة اللقمة بالخمر وشربه لإزالة العطش إحياء لنفسه متحقق النفع، ولذا يأثم بتركه كما يأثم بترك الأكل مع القدرة عليه حتى يموت بخلاف التداوي ولو بغير محرم فإنه لو تركه حتى مات لا يأثم كما نصوا عليه لأنه مظنون كما قدمناه تأمل.^([1])

– وفی الهندیة:

 والرجل إذا استطلق بطنه أو رمدت عيناه فلم يعالج حتى أضعفه ذلك وأضناه ومات منه لا إثم عليه فرق بين هذا وبينما إذا جاع ولم يأكل مع القدرة حتى مات حيث يأثم والفرق أن الأكل مقدار قوته مشبع بيقين فكان تركه إهلاكا ولا كذلك المعالجة والتداوي كذا في الظهيرية.^([2])

– وفی البحر:

وفي النوازل مرض الرجل فقال له الطبيب: أخرج الدم فلم يخرجه حتى مات لا يكون مأجورا ولو ترك الدواء حتى مات لا يأثم وفي الخلاصة صام وهو غير قادر على الصيام حتى مات أثم وفي الخانية جامع ولم يأكل وهو قادر على الأكل كان آثما فرض عليه أن يأكل مقدار قوته.^([3])

---

 ([1])  رد المحتار/ ج9/ص641/کتاب الحظر و الإباحة/فصل فی البیع/ط: دارالمعرفة.

([2]) الفتاوی الهندیة/ج9/ص168/کتاب الحظر و الإباحة/الباب الثامن عشر فی التداوی والمعالجات…/ط: مکتبة رشیدیه.

([3]) البحرالرائق/ج8/ص376/کتاب الکراهیة/ خصی البهائم/ مکتبه رشیدیه، کویته.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=2019
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.