شخصی زمینی را به دیگری هدیه می کند. اینک بیان فرمایید که روش قبض نمودن آن به چه نحوی است؟ آیا فقط نشان دادن زمین به شخص موهوب له و قبول کردن او کافی است یا اینکه شخص موهوب له بر آن تصرف و ساخت و ساز بکند؟

الجواب باسم ملهم الصواب

در هبه، بعد از ایجاب و قبول، موهوب له آن را قبض بکند. آنچه که در قبض مطرح است اینکه، قبض اشیای منقول باید مناسب حال منقول باشد و در غیر منقول نیز مناسب حال آن باشد. چون درمسئله مذکور شئ هدیه شده، زمین است، لذا قبض آن اینگونه است:

ـ دریافت قولنامه و سند ملکی از هدیه کننده .

ـ فارغ وتخلیه نمودن زمین و تحویل آن به موهوب له؛

به نحوی که موهوب له اختیار تصرف درآن داشته باشد. و اگر زمین بین دو یا چند نفر مشترک است، باید آن را جدا و حصه اش را مشخص کند.

الدلائل:

ـ فی الدرالمختار:

 (و) تصح (بقبض بلا إذن في المجلس) فإنه هنا كالقبول فاختص بالمجلس (وبعده به) أي بعد المجلس بالإذن، وفي المحيط لو كان أمره بالقبض حين وهبه لا يتقيد بالمجلس ويجوز القبض بعده (والتمكن من القبض كالقبض فلو وهب لرجل ثيابا في صندوق مقفل ودفع إليه الصندوق لم يكن قبضا) لعدم تمكنه من القبض (وإن مفتوحا كان قبضا لتمكنه منه) فإنه كالتخلية في البيع اختيار وفي الدرر والمختار صحته بالتخلية في صحيح الهبة لا فاسدها وفي النتف ثلاثة عشر عقدا لا تصح بلا قبض.^([1])

– وفی الرد:

(قوله: صحته) أي القبض بالتخلية قال في التتارخانية: وهذا الخلاف في الهبة الصحيحة، فأما الهبة الفاسدة فالتخلية ليست بقبض اتفاقا، والأصح أن الإقرار بالهبة لا يكون إقرارا بالقبض خانية (قوله: وفي النتف ثلاثة عشر) أحدها: الهبة، والثاني: الصدقة، والثالث: الرهن، والرابع: الوقف في قول محمد بن الحسن والأوزاعي وابن شبرمة وابن أبي ليلى والحسن بن صالح. والخامس: العمرى، والسادس: النحلة…^([2])

ـ و فی شرح المجلة:

والقبض الكامل في المنقول ما يناسبه وفي العقار ما يناسبه فقبض مفتاح الدار قبض لها والقبض الكامل فيما يحتمل القسمة بالقسمة حتى يقع القبض على الموهوب بالأصالة وفيما لا يحتمل القسمة بتبعية الكل.^([3])

---

([1])  الدرالمختار/ ج8/ص572/کتاب الهبة/ط: دارالمعرفة.

 ([2])  رد المحتار/ج8/ص572/کتاب الهبة/ط: دارالمعرفة.

([3]) شرح المجلة/ج3/ص392/الکتاب السابع فی الهبة/الباب الثالث فی بیان أحکام الهبة/المکتبة المعروفیه.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=1992
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.