دارالافتاء مجازی حمادیه اهل سنت و جماعت – بر اساس فقه حنفی
الجواب وبالله التوفیق
عدهای با روپوش روشنفکری و حباب دوراندیشی میخواهند با اعتراضات واهی خود دین الهی را زیر سوال ببرند و با طرح کردن برخی مسایل از روی بیخردی و نداشتن تعقل در صدد این هستند که اسلام را به چالش بکشند و باورهای غلطشان را به خورد مردم بدهند. یکی از باورهای غلط آنها این است که در مورد نعیم جنت به زن ظلم شده است. قبل از پرداختن به جواب این اعتراض پوچ و ناچیز، بیاییم مقام والای زن را که اسلام به او ارزانی داشته است و آن مقامی را که به اصطلاح روشن فکران برای آنها قایل بودند را با هم بنگریم.
قبل از ظهور اسلام هر آنچه بشر ترقی نموده و به قلهدانش و فلسفه رسیده بود تنها مدیون مغز و اندیشه مرد بوده است، زن در جوامع مختلف پیش از اسلام با دیدگاههای متفاوتی شناخته میشده، از دیدگاه جوامع شرقی این زن بوده که تقدس مرد را آلوده کرده است، رومیها زن را یکی از اسباب و اثاثیه منزل دانستهاند، یونانیها زن را شیطانی در صورت انسان دیدهاند ، در دیانت یهود زن سزاوار لعنت ابدی بوده است، زن از دیدگاه مسیحیت خاری در باغ وجود انسانیت بوده است و حتی زنان اجازه دست زدن به کتاب مقدس را نداشتهاند و… اما اسلام کاملا نگاهی متفاوت نسبت به زن دارد، در اسلام زن نسیم معطر اخلاق بشری و طراوت چهرهی زیبا انسانیت است. به برکت نظام عادلانه اسلام به جای اینکه زنان در جامعه اسلام به حاشیه رانده شوند، چنان فرهنگی در جامعه حاکم شده است که زن یا به عنوان دختر یا به عنوان خواهر یا به عنوان مادر و یا به عنوان همسر از تمامی حقوق و مزایا و از خدمت مردان برخوردار میباشد.
زمانیکه از نعمتهای بهشتی سخن بهمیان میاد، باید بدانیم که این نعمتها از جانب خداوند متعال هستند، همان ذات مبارکی که تمام کارهایش را از روی حکمت و آگاهی کامل توام با عدالت انجام میدهد. خداوند متعال هنگام تعیین نعمتها با ذات و فطرت بندگانش به خوبی آشنا بوده و از خواستههای قلبی آنها نیز خبر داشته است. لذا این موضوع هم در سیطرهی حکمت و علم بی حد و حصر الله متعال قرار دارد. یک قاعدهی کلی در این بین وجود دارد و آن هم این است: ذات زنان در قبال انتخاب زوج، فطرتا تعدد پذیر نیست.
به زبان سادهتر اگر از یک خانم که دارای فطرت سالم است بپرسیم، ایشان تنها یک مرد را برای ادامهی زندگی شخصی خود طلب میکند. مردی که به معنای واقعی مرد باشد، دارای حسنات، جذبه و ویژگیهای مردانه باشد.
اما مردها اینگونه نیستند و ذاتا تعددپذیر میباشند. هر چند این تعدد پذیری به معنای الزام برای اختیار کردن بیش از یک همسر نیست و قانون چند همسری در قرآن فقط جایز است( تا مرد و زن در جامعهای که تعداد زنان بیشتر است، در دام فساد و لنجزار گناه نیفتند).
حال اگر فردی اصرار داشته باشد که این استدلال قبول نیست و حتما باید برای زنان هم چنین چیزی وجود داشته باشد، او را به این آیه ارجاع می دهیم که خداوند متعال میفرماید: [نَحْنُ أَوْلِيَاؤُكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ]{سوره فصلت/31}«(و فرشتگان بدیشان خبر میدهند که) ما یاران و یاوران شما در زندگی دنیا و در آخرت هستیم، و در آخرت برای شما هر چه آرزو کنید هست، و هرچه بخواهید برایتان فراهم است.»
اگر توجه کرده باشید میفرماید: «هرچه آرزو کنید و هر چه بخواهید»، طبعا لفظ «هر چه» شامل مرد هم میشود . ولی این زنهای بهشتیاند که عاشق و شیفتهی شوهر اخروی خودشان هستند و حاضر نیستند که در اختیار مرد دیگری قرار بگیرند، بخاطر همین است خداوند متعال در چند آیه از قرآن به این امر اشاره میکند.
[وَعِنْدَهُمْ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ عِينٌ]{سوره صافات/48}«زنانی درشت چشم که تنها به شوهران خود نظر دارند، همدم آنهایند.» [وَعِنْدَهُمْ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ أَتْرَابٌ]{سوره ص/52}«و نزد آنان همسرانی است که تنها چشم به شوهران شان دوختهاند و هم سن و سالاند.»
مسالهای که در زندگی دنیا تعدد زوجات را با مشکل مواجه کرده است، حس حسادت و ناخوشایندی زنان به هووی تازه آمده میباشد، در حالی که بهشت از این گونه حسادتها کاملا پاک است و هرگز انسانهای آنجا با آن همه نعمتی که در اختیار دارند به اینگونه مسایل فکر نمیکنند.
در آخر به این نکته اکتفا میکنیم که فرض مینماییم که زنان چنین در خواستی داشته باشند و همانطور که در آیه مبارک سورهی فصلت اشاره شده است، در خواست آنها به راحتی عمل میشود؛ اما دلیلی ندارد که پروردگار عفت و شرم و حیاء زن را در نظر نگیرد و بگوید که برای شما چنین مردانی قرار دادهایم. مشیت پروردگار حکیم بر این نیست که سخنانی در کلام معجزش بگنجند که باعث شرمساری زنان مؤدب و محجبه و با ایمان در نزد مردها شود.
هر چند معاندان بگویند که اسلام در حق زن جفا کرده و حقوق زنان را نادیده گرفته است، ولی با بررسی دقیق و دور اندیشانه به احکام وکلیهی بیانات اسلام متوجه میشویم که تنها برنامه و شیوهی زندگی که حقوق واقعی و فطری زنان را ادا کرده است، دین مبین اسلام میباشد.
سخن کوتاه: زنی که وفات میکند از دو حال خالی نیست یا اینکه هنگام وفات شوهری نداشته یا داشته است. اگر نداشته است، اختیار دارد با هر مردی که راضی باشد ازدواج کند و در صورت عدم رضایت، خداوند از حور عین، مردی را خلق نموده و به نکاحش در میآورد.
اگر هنگام وفات شوهری داشته است در جنت نیز در عقد و نکاح او می ماند(بشرط آن که در دنیا با شخص دیگری ازدواج نکند) و اگر در قید حیات دارای چند شوهر (یکی بعد دیگری) بوده است، در بهشت اختیار دارد بهترین آنها را از روی اخلاق انتخاب کند.
و در بعضی از روایات اینگونه آمده: اگر زنی چندین همسر داشته، در بهشت با آخرین خواهد بود.
طبق روایت صحیح مسلم در جنت فرد مجردی یافته نمی شود «… وما في الجنة أعزب؟» و در جنت همان اندازه که مردان از حوران خود کام میجویند، زنان بهشتی از همسران خود کام میگیرند و خداوند شوهران آنها را چنان زیبا میآفریند که آنها فقط به همسران خود دیده می دوزند و قرآن نیز این حالت آنها را با عبارتهای گوناگون بیان داشته است. مثلا در سوره صافات خداوند می فرماید: [وَعِنْدَهُمْ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ عِينٌ]«زنانی درشت چشم که تنها به شوهران خود نظر دارند، همدم آنهایند.» و در سوره ص میفرماید:[وَعِنْدَهُمْ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ أَتْرَابٌ]«و نزد آنان همسرانی است که تنها چشم به شوهران شان دوختهاند و هم سن و سالاند.»
الدلائل:
ـ وفی مجمع الزوائد:
وعن أنس قال : قالت أم حبيبة: يا رسول الله المرأة يكون لها زوجان ثم تموت فتدخل الجنة هي وزوجاها لأيهما تكون للأول أو للآخر ؟ قال: “تخير أحسنهما خلقا كان معها في الدنيا يكون زوجها في الجنة يا أم حبيبة ذهب حسن الخلق بخير الدنيا والآخرة”.([1])
([1]) مجمع الزوائد ومنبع الفوائد/ج14/ص422/باب ما جاء في حسن الخلق/رقم الحدیث: 11444/ دارُالمنهاج.
و الله اعلم بالصّواب
آدرس فتوا:
https://hamadie.ir/fiqh/?p=1802
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.