بنده سال 1397 در شهر گشت و در مدرسه عین العلوم موفق به ثبت نام در کلاس دوره حدیث شدم و تمام کتاب‌های آن سال را با هزینه شخصی خودم خریداری نمودم، و بعد از پایان سال تحصیلی، قصد فروش آنها را کردم. اینک آیا فروختن آنها جایز است یا خیر؟ فقط یک شبهه وجود دارد که آیا استفاده کردن از کتاب‌ها، از قیمت آنها می‌کاهد یا خیر؟

الجواب والله التوفیق

از آنجا که کتب درسی حکم کالا و عرض را دارد، لذا فروختن آنها جایز است ولی اگر با استفاده کردن، از رونق و جلای کتاب‌ها کاسته شده است، باید آنرا به هنگام داد‌ و ‌ستد به خریدار اطلاع بدهد؛ زیرا طی یک سال با کارگیری و فایده‌ستانی از کتاب‌ها در جلد و اوراق آنها نوعی فرسوده‌گی و ساییده‌گی بوجود می آید.

الدلائل:

ـ فی الدرّالمختار:

لا يحل كتمان العيب في مبيع أو ثمن؛ لأن الغش حرام.([1])

ـ وفی ردّالمحتار:

(قوله؛ لأن الغش حرام) ذكر في البحر أو الباب بعد ذلك عن البزازية عن الفتاوى: إذا باع سلعة معيبة، عليه البيان وإن لم يبين قال بعض مشايخنا يفسق وترد شهادته، قال الصدر لا نأخذ به. اهـ. قال في النهر: أي لا نأخذ بكونه يفسق بمجرد هذا؛ لأنه صغيرة.([2])

ـ وفی البحر:

تنبيه: كتمان عيب السلعة حرام وفي البزازية وفي الفتاوى إذا باع سلعة معيبة عليه البيان.([3])

ـ وفی مجمع الأنهر:

(يقتضي سلامة المبيع) عن العيوب لأن الأصل هو السلامة وهي وصف مطلوب مرغوب عادة وعرفا والمطلوب عادة كالشروط نصا.([4])


([1]) الدرالمختار/ج7/ص229/کتاب البیوع/باب خیار العیب/دار المعرفة، بیروت.

([2]) ردالمحتار/ج7/ص229/کتاب البیوع/مطلب: فی ضمان العیوب/دارالمعرفة، بیروت/الطبعة الرابعة.  

([3]) البحرالرائق شرح کنزالدقائق/ج6/ص53/کتاب البیوع، باب خیار العیب/دار إحیاء التراث العربی/الطبعة الأولی.

([4]) مجمع الأنهر،ج3/ص59/کتاب البیوع/تخریج: خلیل عمران المنصور، المکتبة الحبیبیّة،

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=1733
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.