شخصی وفات کرده، و اموال زیادی بعنوان میراث به جای گذاشته، یکی از فرزندانش خانه ای را به عنوان ارث برداشته؛ آیا در این خانه شفعه ثابت می شود یا خیر؟

الجواب وبالله التوفیق

خیر؛ در ارث شفعه ثابت نیست، چون در ثبوت شفعه شرط است که زمین و خانه در مقابل عوض به شخص برسد، تا شفیع بتواند با پرداخت همان ثمن ادعای شفعه بکند.

الدلائل

ـ فی الدرّالمختار:

(لا تثبت قصداً إلا في عقار ملك بعوض) خرج الهبة (هو مال) … (ولا) في (إرث وصدقة وهبة لا بعوض) مشروط.^([1])

ـ وفی ردّالمحتار:

(قوله ولا في إرث) أي موروث درر لأن الوارث يملك على حكم ملك الميت ولهذا يرد على بائعه بالعيب فكأن ملك الميت لم يزل.^([2])

ـ وفی فتاوی قاضی خان:

ولا شفعة فیما یملک بغیر بدل، أو ببدل لیس بمال، نحو المیراث، والهبة، والنکاح، والإجارة، بأن جعل الدار أجراً أو بدل الخلع بأن إختلعت المرأة من زوجها علی دار.^([3])

ـ و فی بدائع الصّنائع:

وأما شرائط وجوب الشفعة فأنواع: منها عقد المعاوضة؛ وهو البيع أو ما هو في معناه، فلا تجب الشفعة فيما ليس ببيع ولا بمعنى البيع، حتى لا تجب بالهبة والصدقة والميراث والوصية.^([4])

---

([1]) الدرالمختار ، 9/284، کتاب الشفعة،باب ما تثبت هی فیه أو لا،داراحیاءالتراث العربی، بیروت: الطبعة الأولی.

([2]) ردالمحتار، 9/284، کتاب الشفعة،باب ما تثبت هی فیه أو لا،داراحیاءالتراث العربی، بیروت: الطبعة الأولی.

([3]) فتاوی قاضی خان، 3/467، کتاب الشفعة،قدیمی کتب خانه، کراچی.

([4]) بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع،6/111 ، کتاب الشفعة، فصل فی شرائط وجوب الشفعة. بیروت: دارالکتب العلمیة، الطبعة الثانیة.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=1587
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.