اگر شخصی در حالی که دختری داشت، برای برادرش مالی را وصیت کرد، آیا وصیت وی درست هست و نافذ می‌گردد؟

الجواب بسم ملهم الصواب

وصیت وی درست نیست، بلکه از نوع باطل می‌باشد، چونکه برادرش عصبه او می‌شود، و از میراث وی آنچه که  از سهم دخترش اضافه باشد، به او می‌رسد و به تعبیری او هم وارث به حساب می‌آید؛ و شرعاً وصیت برای ورثه درست نیست.

الدلائل:

 ـ في سنن الترمذي:

حدثنا علي بن حجر، وهناد، قالا: حدثنا إسماعيل بن عياش، قال: حدثنا شرحبيل بن مسلم الخولاني، عن أبي أمامة الباهلي قال: سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول في خطبته عام حجة الوداع: إن الله تبارك وتعالى قد أعطى كل ذي حق حقه فلا وصية لوارث.^([1])

ـ وفي الهندیة:

فإن کانت له بنت جازت الوصیة للأخ لأب وللأخ لأمّ وتبطل الوصیة للأخ لأب ولأمّ، لأنه یرث مع البنت. ^([2])

ـ وفي حاشیة الشلبي:

قوله:(فلا وصیة لوارث) مقتضی الحدیث وعبارته في المتن وما ذکره الشارح من العلة أن الوصیة لا تصح للوارث بالثلث ولا بغیره.^([3])

ـ وفي الجوهرة النیّرة:

قوله: (ولا تجوز الوصیة للوارث) لقوله علیه السلام «إن الله تعالی قد أعطی کل ذي حق حقه فلا وصیة لوارث»؛ ولأنه حیف وقد قال علیه السلام «الحیف في الوصیة من أکبر الکبائر» وفسروه بالوصیة للوارث وبالزیادة علی الثلث.^([4])

---

(1) حسن/أخرجه الترمذی فی جامعه/ص 619/کتاب الوصایا…/باب ماجاء لا وصیة لوارث/رقم الحدیث: (2127)/ دارالفکر.

([2]) الفتاوی الهندیة/ج6/ص167/کتاب الوصایا/الباب السادس في الوصیة للأقارب وأهل البیت والجیران ولبني فلان/بیروت: داراحیاء التراث العربی/الطبعة الأولی.

([3])تبیینُ الحقائق شرح کنزالدقائق/ج7/ص376/کتاب الوصایا/کتاب الهبة، باب الرجوع فی الهبة،مکتبه اشرفیه، کویته.

([4]) الجوهرةُ النیّرة علی مختصر القدوري/ج2/ص510/کتاب الوصایا/مکتبه رشیدیه.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=1554
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.