آیا حق شفعه، در زمینی که بعنوان دیه و خون بها داده شود(زمین بدل الصلح) ثابت است؟

«الجواب باسم ملهم الصواب»

خیر، زمینی که در عوض خون بها (دیه) گرفته شده باشد در آن حق شفعه برای همسایگان وجود ندارد.

الدلائل:

ـ فی الدر:  

(لاتثبت إلاّ فی عقار مَلَک بعوض)… (ولا) فی (إرث وصدقة وهبة لا بعوض) مشروط (و دار قسمت أو جعلت أجرة أو بدل خلع أو أعتق أو صلح عن دم عمد أو مهر وإن قوبل ببعضها) أی الدار (مال) لأن معنی البیع تابع فیه.

ـ وفی الرد:

(أو صلح عن دم عمد) قیّد به لما فی المبسوط: لو کان عن جنایة خطأ تجب الشفعةُ، فلو عن جنایتین عمد و خطأ لاشفعة عنده و عندهما تجب فیما یخص الخطأ.([1])

ـ وفی الفتاوی الهندیة:

(ومنها معاوضة المالی بالمالی) و علی هذا یخرج ما إذا صالح عن جنایة توجب القصاص فیما دون النفس علی دار لاتجب.([2])

ـ وفی بدائع الصنائع:

 ومنها: معاوضة عین المال بغیر المال، فلا تجب فی معاوضة عین المال بما لیس بعین المال؛ لما ذکرنا أن التملک بما تملکه به المشتری غیر ممکن.([3])

---

([1]) رد المحتارعلی الدر المختارّ/ج9/ص285/کتاب الشفعة/ باب ما تثبت هی فیه أو لا/ دار إحیاء التراث العربی/الطبعة الاولی.

([2]) الفتاوی الهندیة/ج5/ص240/کتاب الشفعة/الباب الأول فی تفسیرها وشرطها الخ… /دار إحیاء التراث العربی/الطبعة الأولی.

([3]) بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع/ج6/ص114 /کتاب الشفعة/فصل فی شرائط وجوب الشفعة/دارالکتب العلمیة/الطبعة الثانیة.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=1534
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.