آیا دادن زکات به خدمتکار به عنوان مزد جایز است؟

الجواب وبالله التوفیق

زکات رکنی از ارکان اسلام است و بر کسی که اموالش شرایط زکات را داراست، فرض عین می‌باشد و فرضیت آن از قرآن، سنت و اجماع ثابت است. زکات عبادتی‌ست که از حیث اجتماعی، اقتصادی و مالی بر جامعه تأثیر می‌گذارد پس بنابراین باید اصول مقرره و شرایطی که شریعت برای زکات مقرر نموده است را به درستی مراعات نمود، تا فقر و ناداری از جامعه رخت بر بندد. خداوند متعال در کلام پاکش هشت گروه را به عنوان کسانی که می‌توانند زکات دریافت کنند معرفی نموده است که اولین گروه فقراء هستندو… .

در صورت مسئوله اگر خدمتکار فقیر است، و صاحب کار می‌خواهد به او زکات بدهد، می‌تواند چنین کاری انجام دهد، البته اگر در عوض خدمتش این مبلغ را به او می‌دهد، زکاتش ادا نمی‌شود.

الدلائل:

‌ـ فی الدر:

ولو دفعها المعلم لخليفته إن كان بحيث يعمل له لو لم يعطه وإلا لا.^([1])

 ـ ‌و‌فی‌الرد:

(قوله: وإلا لا) أي؛ لأن المدفوع يكون بمنزلة العوض ط وفيه أن المدفوع إلى مهدي الباكورة كذلك فينبغي اعتبار النية، ونظيره ما مر في أول كتاب الزكاة فيما لو دفع إلى من قضي عليه بنفقته من أنه لا يجزيه عن الزكاة إن احتسبه من النفقة وإن احتسبه من الزكاة يجزيه، وقيل لا كما في التتارخانية لكن فيها أيضا قال محمد إذا هلكت الوديعة في يد المودع وأدى إلى صاحبها ضمانها ونوى عن زكاة ماله قال إن أدى لدفع الخصومة لا تجزيه عن الزكاة اهـ فتأمل.^([2])

ـ و فی حاشية الطحطاوی‌:

ولو دفعها المعلم إلى خليفته إن كان بحيث يعمل له لو لم يعطه صح وإلا لا.^([3])

---

(1) الدرالمختار/ج3/ص277/کتاب الزکاة/باب المصرف/مطلب فی الحوائج الأصلیة/داراحیاءالتراث العربی/الطبعة الأولی.

(2) ردالمحتار /ج3/ص278/ کتاب الزکاة/باب المصرف/مطلب فی الحوائج الأصلیة/داراحیاءالتراث العربی/الطبعة الأولی.

(3)حاشیة الطحطاوی علی مراقی الفلاح/ج2/ص393/ کتاب الزکاة/مکتبة علم الحدیث.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=1217
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.