اگر شخصی غیر مسلمان به مسلمان هدیه ای بدهد، آیا استفاده از آن برای مسلمان جواز دارد؟

الجواب باسم ملهم الصواب

در باب قبول هدیه ی کفار، روایاتی بصورت های مختلف آمده که در برخی از آنها رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم هدایای کفار را قبول فرموده و در برخی روایات آمده که قبول نفرموده اند.

لذا از مجموع روایات چنین بر می آید، که در هدیه دادن و هدیه گرفتن مسلمان از غیر مسلمان، یا هر نوع تعاملی که تالیف قلب کافر به اسلام، یا مصلحتی دیگر باشد، اشکالی ندارد. اما چنانچه در آن هدیه ضرر دینی و یا دنیوی یا خوف تالیف و تودد قلبی مسلمان به کافر باشد، قبول چنین هدیه ای جایز نیست.  

هدیه، خوراکی و یا هر چیز دیگری که غیر مسلمان به مسلمان میدهد، اقسام مختلف، و به تبع آن احکام متفاوتی دارد:

ـ قسم اول: اگر شیء هدیه شده از طرف غیر مسلمان لباس باشد، در صورت پاک بودن می تواند از آن استفاده کند، اما چنانچه نجس باشد، پس از شستن می تواند از آن استفاده نماید.

قسم دوم: اگر خوراکی هدیه شده غیر از گوشت باشد، در این صورت اگر غالب گمان آنست که در آن خوراکی نجاستی مخلوط نشده است، پس میتواند از آن استفاده کند.

قسم سوم: اگرخوراکی که گوشت باشد و آن گوشت ذبیحه ی مسلمان یا ذبیحه ی یهودی و نصرانی واقعی باشد و اسم خداوند در هنگام ذبح بر ذبیحه خوانده شده است، استفاده از آن اشکالی ندارد.

اما در صورتی که آن گوشت ذبیحه مسلمان نباشد، و اسم خداوند نیز بر آن خوانده نشده است، خوردن آن برای مسلمان جایز نیست.

الدلائل:

فی صحیح البخاری:

باب قبول الهدية من المشركين.

وقال أبو هريرة ، عن النبي صلى الله عليه وسلم هاجر إبراهيم – عليه السلام – بسارة فدخل قرية فيها ملك ، أو جبار فقال أعطوها آجر. وأهديت للنبي صلى الله عليه وسلم شاة فيها سم.وقال أبو حميد أهدى ملك أيلة للنبي صلى الله عليه وسلم بغلة بيضاء وكساه بردا وكتب له ببحرهم.^([1])

ـ وفی ردّالمحتار:

قَوْلُهُ: (ثمَّ أهْدى لِمُشْرِكٍ الخ) قَالَ فِي جَامِعِ الْفُصُولَيْنِ: وَهَذَا بِخِلَافِ مَا لَوْ اتَّخَذَ مَجُوسِيٌّ دَعْوَةً لِحَلْقِ رَأْسِ وَلَدِهِ فَحَضَرَ مُسْلِمٌ دَعْوَتَهُ فَأَهْدَى إلَيْهِ شَيْئًا لَا يَكْفُرُ،…إنَّ إجَابَةَ دَعْوَةِ أَهْلِ الذِّمَّةِ مُطْلَقَةٌ فِي الشَّرْعِ، وَمُجَازَاةُ الْإِحْسَانِ مِنْ الْمُرُوءَةِ.^([2])

ـ وفی الهندیة:

وَلَا بَأْسَ بِطَعَامِ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى كُلِّهِ مِنْ الذَّبَائِحِ وَغَيْرِهَا وَيَسْتَوِي الْجَوَابُ بَيْنَ أَنْ يَكُونَ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى مِنْ أَهْلِ الْحَرْبِ أَوْ مِنْ غَيْرِ أَهْلِ الْحَرْبِ وَكَذَا يَسْتَوِي أَنْ يَكُونَ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى مِنْ بَنِي إسْرَائِيلَ أَوْ مِنْ غَيْرِهِمْ كَنَصَارَى الْعَرَبِ وَلَا بَأْسَ بِطَعَامِ الْمَجُوسِ كُلِّهِ إلَّا الذَّبِيحَةَ ، فَإِنَّ ذَبِيحَتَهُمْ حَرَامٌ.^([3])

ـ وفی السراجیة:

لا بأس بطعام المجوسی الا الذبیحة.^([4])

---

([1]) صحیح البخاری،ص/628/باب قبول الهدیة من المشرکین ،رقم،2615/ بیروت: دارالفکر.

([2]) ردالمحتار /ج10/ص520-521/کتاب الخنثی،مسائل شتی،دارالمعرفة. 

([3]) الفتاوی الهندیة،ج/5/ص525/الباب الرابع عشر فی أهل الذمة …، بیروت: داراحیاء التراث العربی.

([4]) الفتاوی السراجیة، ص327/کتاب الکراهیة،والإستحسان، باب الأکل ،المکتبة المعروفة.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=685
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.