شخصی در زمین یک شخص دیگر به مدت سی سال بحیث کشاورز کار کرده، و این شخص تمام قوت و قدرت خویش را در این زمین صرف کرده است، حتی که برای آبادی این زمین از مال شخصی خود مصـرف هم کرده، و نشیب و فراز این زمین را هموار کرده است، حالا صاحب زمین می‌خواهد زمینش را بفروشد، آیا این کارگر می‌تواند طلب شفعه کند یا خیر؟

الجواب باسم ملهم الصواب

طبق دیدگاه شریعت اسلام کارگر با شرایط مذکور نمی‌تواند طلب شفعه کند؛ زیرا اسباب شفعه سه چیز است:

 1- شرکت في ذات المبیع، 2- في المرافق، 3- في الجوار. پس کارگر بنابر نداشتن اسباب شفعه  نمی‌تواند طلب شفعه کند، بالفرض اگر این حق برای کارگر داده شود پس باید معمار هم این حق را داشته باشد، (یعنی حق طلب شفعه)؛ زیرا برای درست کردن خانه چندین مدت در خانه آن شخص کار می‌کند.

الدلائل:

ـ في بدائع الصّنائع:

أمّا الأول: فسبب وجوب الشفعة أحد الأشياء الثلاثة: الشـركة في ملك المبيع، والخلطة وهي الشـركة في حقوق الملك والجوار.^([1])

ـ وفي الموسوعة الفقهیة الکویتیة:

اشترط الفقهاء للأخذ بالشفعة أن يكون الشفيع مالكاً للعقار المشفوع به وقت شراء العقار المشفوع فيه.^([2])

ـ وفي الفقه الإسلامي وأدلته:

قال الحنفية: ركن الشفعة: أخذ الشفيع من أحد المتعاقدين عند وجود سببها وشرطها … وسببها: اتصال ملك الشفيع بالمشتري بشركة أو جوار.^([3])

---

([1]) بدائع الصنائع في ترتيب الشـرائع/ج6/ص 90/کتاب الشفعة/دار الکتب العلمیة.

([2]) الموسوعة الفقهیة الکویتیة/ج26/ص 143/ماده: شفعة/أرکان الشفعة/مکتبه علوم الاسلامیه.

([3]) الفقه الإسلامي وأدلته/ج6/ص 4889/المبحث الثاني – محل الشفعة/المکتبه الرّشیدیه.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=3084
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.