محمود در مقابل مهریه همسرش که بیست مثقال طلا بود، با زمینی در داخل شهر، صلح می کند و آن را به زنش تحویل می دهد. در این اثناء، زید ادعای شفعه می کند که من مستحق تر هستم که آن را بخرم؛ چون همسایه شما هستم. آیا بنابر ادعای مطرح شده، ایشان می تواند از طریق شفعه، زمین را بگیرد یا خیر؟

الجواب باسم ملهم الصواب

باید دانست که شفعه در وقت ثبوت بیع ومعامله ثابت می شود. در مقابله صلح بر مهریه، نمی توان ادعای شفعه کرد؛« ولا تجب الشفعة  فی دارجُعلت مهر إمرأة» لذا زید نمی تواند در این زمین ادعای شفعه بکند.

الدلائل: 

ـ فی الدر:

(لاتثبت إلاّ فی عقار مَلَک بعوض)… (ولا) فی (إرث وصدقة وهبة لا بعوض) مشروط (و دار قسمت أو جعلت أجرة أو بدل خلع أو أعتق أو صلح عن دم عمد أو مهر وإن قوبل ببعضها) أی الدار

(مال) لأن معنی البیع تابع فیه.^([1])

ـ وفی الهندیة:

(ومنها معاوضة المالی بالمالی) و علی هذا یخرج ما إذا صالح عن جنایة توجب القصاص فیما دون النفس علی دار لاتجب…الخ.^([2])

ـ وفی فتاوی قاضی خان:

ولاشفعة فیما یملک بغیر بدل، أو ببدل لیس بمالٍ….^([3])

ـ وفی الهدایة:

ولاشفعة فی الدار التی یتزوج الرجل علیها… أو یصالح بها عن دم عمد^.([4])

---

([1]) رد المحتار/ج9/ص285/کتاب الشفعة/ باب ما تثبت هی فیه أو لا/دار إحیاء التراث العربی/الطبعة الاولی.

([2]) الفتاوی الهندیة/ج5/ص240/کتاب الشفعة/الباب الأول فی تفسیرها وشرطها الخ… /دار إحیاء التراث العربی/الطبعة الأولی.

([3]) فتاوی قاضی خان/ج3/ص467/کتاب الشفعة/قدیمی کتب خانه.

([4]) الهدایة شرح بدایة المبتدی/ج7/ص40/کتاب الشفعة/باب ما تجب الشفعة فیه وما لاتجب/مکتبة البشری/الطبعة الثانیة.

و الله اعلم بالصّواب

آدرس فتوا: https://hamadie.ir/fiqh/?p=1994
مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه، اهل سنت و جماعت بر اساس فقه حنفی
کپی و انتشار فتاوی با ذکر نام منبع «مدرسه دینی اصحاب الصفه زاهدان، دارالافتاء مجازی حمادیه» و آدرس فتوا مجاز می باشد و انتشار بدون ذکر منبع و آدرس شرعاً مجاز نمی باشد.